Παγκόσμια κατακραυγή για την απόφαση Ερντογάν να μετατρέψει σε τζαμί την Αγιά Σοφιά – Όλες οι αντιδράσεις

Ο Ερντογάν βάζει τέλος «στο όραμα του Μουσταφά Κεμάλ για τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους»

Το τουρκικό Συμβούλιο της Επικρατείας, το κορυφαίο διοικητικό δικαστήριο της Τουρκίας, ανακοίνωσε χθες ότι ακύρωσε το κυβερνητικό διάταγμα του 1934, με το οποίο μετατράπηκε σε μουσείο η Αγία Σοφία της Κωνσταντινούπολης, αποφασίζοντας ότι είναι παράνομο και ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για τη μετατροπή του μνημείου σε τζαμί, παρά τις διεθνείς προειδοποιήσεις εναντίον μιας τέτοιας ενέργειας.

Όπως ανακοίνωσε ο Τούρκος πρόεδρος, στις 24 Ιουλίου θα γίνει προσευχή στην Αγιά Σοφιά. «Η Αγία Σοφία θα αρχίσει να λειτουργεί ως τζαμί μετά από 86 χρόνια. Εύχομαι αυτή η απόφαση να είναι επωφελής για όλη την ανθρωπότητα. Οι πόρτες της Αγίας Σοφίας θα είναι ανοιχτές σε όλους», είπε ο Ερντογάν.

Κάτι που έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις διεθνώς, αλλά και στο εσωτερικό της Ελλάδας όπου άπαντες μιλούν για μια τεράστια πρόκληση από πλευράς Τουρκίας σε ένα Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

 

Στ. Πέτσας: Η Ελλάδα θα κάνει ό,τι περνάει από το χέρι της για να υπάρξουν συνέπειες για την Τουρκία

Λανθασμένη απόφαση του Ερντογάν που θα του δημιουργήσει προβλήματα, χαρακτήρισε ο υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ και κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέλιος Πέτσας, την απόφαση του προέδρου της Τουρκίας, να μετατρέψει την Αγία Σοφία σε τζαμί.

«Το θέμα της Αγίας Σοφίας είναι διεθνές ζήτημα. Το μόνο βέβαιο είναι ότι τέτοια παραβατική συμπεριφορά και μια τόσο μεγάλη προσβολή θα πρέπει να έχει και ανάλογη απάντηση» είπε ο κ. Πέτσας μιλώντας στον τηλεοπτικό σταθμό Σκάϊ.

Πρόσθεσε επίσης πως «δεν υπάρχει αμφιβολία ότι θα προχωρήσουμε σε κάποια μορφή κυρώσεων» και τόνισε ότι η χώρα μας θα κάνει ό,τι περνάει από το χέρι της προκειμένου να υπάρξουν συνέπειες για την Τουρκία και πρόσθεσε: «Ο Ερντογάν έκανε ένα ιστορικό λάθος, ένα λάθος που δημιουργεί ένα χάσμα, ελπίζω να μην είναι αγεφύρωτο».

Όπως είπε ο κ.Πέτσας «η Ελλάδα καταδικάζει αυτή την ενέργεια και θα κάνει ό,τι περνά από το χέρι της προκειμένου να υπάρξουν συνέπειες για την Τουρκία. Όλα είναι πάνω στο τραπέζι και το ενδεχόμενο των κυρώσεων όχι μόνο από την Ευρώπη αλλά και από διεθνείς οργανισμούς, όπως η Unesco».

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος τέλος, κάλεσε την Τουρκία να καταλάβει πως «όποιος παραβαίνει τη διεθνή νομιμότητα, για αυτή την παραβατική συμπεριφορά υπάρχουν κυρώσεις οι οποίες πονάνε».

 

Ε. Βενιζέλος: Στρατηγική επιλογή του Ερντογάν να τοποθετήσει την Τουρκία εκτός ορίων της Δύσης

«Η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε ισλαμικό τέμενος συμβολίζει, με τον πιο ακραίο τρόπο, τη στρατηγική επιλογή του προέδρου Ερντογάν να τοποθετήσει την Τουρκία εκτός των ορίων της Δύσης. Όχι απλώς εκτός των ορίων του δυτικού νομικού και πολιτικού πολιτισμού, αλλά εκτός των ορίων της Δύσης ως ιστορικής και στρατηγικής οντότητας», δηλώνει o Ευάγγελος Βενιζέλος σε ανάρτησή του στο facebook.

Όπως σημειώνει: «Έως τώρα η Τουρκία διεκδικούσε μια επαμφοτερίζουσα θέση, διεκδικούσε τον “εξαιρετισμό” και την ιδιαιτερότητά της σε σχέση με τη Δύση, ήθελε όμως να τονίζει τη θέση της ως μέλος του ΝΑΤΟ, να διεκδικεί μια μορφή σχέσης με την ΕΕ, να δίνει μεγάλη σημασία στη σχέση της με τις ΗΠΑ ιδίως με το στιλ του κ. Τραμπ. Τώρα μια βάναυση συμβολική πρόκληση μπορεί να σηματοδοτήσει τη ρήξη που δεν προκάλεσε η στρατιωτική δράση της Τουρκίας στη Συρία και τη Λιβύη και η καμπύλη της σχέσης της με τη Ρωσία».

Ο κ. Βενιζέλος καταλήγει: «Η υπέρβαση των συνταγματικών ορίων του κεμαλισμού, δηλαδή των βάσεων της Τουρκικής Δημοκρατίας και οι ιδεολογικές, πολιτικές και θεσμικές επιπτώσεις της υπέρβασης αυτής στο εσωτερικό της Τουρκίας είναι προφανείς.

Οι εξαιρετικά αρνητικές επιπτώσεις στο κλίμα των Ελληνοτουρκικών σχέσεων είναι αυτονόητες. Το κυριότερο είναι όμως η απόφαση για την Αγία Σοφία ως δήλωση ριζικής ανατοποθέτησης της σχέσης της Τουρκίας με τη Δύση.

Το ζήτημα είναι βεβαίως και πολιτιστικό και θρησκευτικό και ιστορικό. Είναι όμως πρωτίστως γεωπολιτικό. Η Ελλάδα πρέπει να κινηθεί ως αναπόσπαστο τμήμα της Ευρώπης και της Δύσης προς την οποία απευθύνεται η πρόκληση».

 

Τ. Γαϊτάνης: Προκλητική και προσβλητική για όλους τους χριστιανούς η μετατροπή της Αγιάς Σοφιάς σε τζαμί

"Προκλητική και προσβλητική για όλους τους χριστιανούς και για τον οικουμενικό χαρακτήρα του μνημείου" χαρακτηρίζει με ανάρτηση του στο twitter ο εκπρόσωπος Τύπου της ΝΔ Τάσος Γαϊτάνης την απόφαση της Τουρκίας να μετατρέψει την Αγιά Σοφιά σε τζαμί.

Ο κ. Γαϊτάνης σύμφωνα με το ΑΠΕ επισημαίνει ακόμη, ότι η απόφαση αυτή καθιστά την Τουρκία "σε απομόνωση και αποτελεί ισχυρή απόδειξη της λανθασμένης κατεύθυνσης της πολιτικής της".

 

Διεθνής Τύπος: Ο Ερντογάν αψηφά την Ευρώπη, βάζει τέλος στο όραμα του Μουσταφά Κεμάλ

Με τις αποφάσεις του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου της Τουρκίας και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν που προβλέπουν τη μετατροπή του μουσείου της Αγίας Σοφίας σε τζαμί, ο πρόεδρος της Τουρκίας «αψηφά εκ νέου την Ευρώπη», σχολίασε στον τίτλο του ρεπορτάζ της η γαλλική καθημερινή εφημερίδα Le Figaro.

«Μάθαμε λοιπόν το όνομα του 3.272ου τζαμιού της Κωνσταντινούπολης: το "τζαμί Αγία Σοφία"», σημειώνεται στο κείμενο και προστίθεται ότι ο Τούρκος πρόεδρος μπορεί χάρη στην απόφαση του τουρκικού Συμβουλίου της Επικρατείας να «εκπληρώσει το όνειρο» των ισλαμιστών και των εθνικιστών στη χώρα του, που ήταν «η κατάκτηση εκ νέου, θρησκευτικά και πολιτικά, αυτού του συμβόλου της Κωνσταντινούπολης».

Την 24η Νοεμβρίου 1934 ο Μουσταφά Κεμάλ, ο ιδρυτής της πολύ νεαρής Τουρκικής Δημοκρατίας, μετέτρεπε την πρώην βασιλική, ακόμη ισλαμικό τέμενος, σε μουσείο, όμως «86 χρόνια αργότερα, τη 10η Ιουλίου 2020, ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έκανε το κόσμημα της Κωνσταντινούπολης μουσουλμανικό χώρο λατρείας, προς μέγιστη ικανοποίηση της πιο συντηρητικής θρησκευτικής μερίδας του εκλογικού του ακροατηρίου και των συμμάχων στην άκρα δεξιά» της Τουρκίας, σχολίασε στο δικό της ρεπορτάζ η εφημερίδα Le Monde.

Για τη βρετανική εφημερίδα The Times, η κίνηση που έκανε ο πρόεδρος της Τουρκίας, ενδυναμωμένος από την απόφαση του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου της χώρας, σηματοδοτεί «το τέλος του οράματος» του Μουσταφά Κεμάλ για τον κοσμικό χαρακτήρα του τουρκικού κράτους. Οι Τάιμς χαρακτηρίζουν το διάγγελμα του αρχηγού του τουρκικού κράτους, λίγα λεπτά μετά το κάλεσμα στην απογευματινή προσευχή, μια από «τις πιο δραματικές στιγμές στην ιστορία των 1.500 ετών» του εμβληματικού βυζαντινού κτιρίου.

«Αγία Σοφία: Η Τουρκία μετατρέπει το εμβληματικό μουσείο της Κωνσταντινούπολης σε τζαμί», είναι ο τίτλος δημοσιεύματος του BBC για την απόφαση που έλαβαν χθες οι αρχές της Τουρκίας να μετατραπεί σε τζαμί αυτό το Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Οι αλλαγές στην Αγία Σοφία είναι βαθειά συμβολικές. Ο Κεμάλ Ατατούρκ, ο ιδρυτής του σύγχρονου τουρκικού κράτους, ήταν αυτός που αποφάσισε ότι πρέπει να γίνει μουσείο. Ο πρόεδρος Ερντογάν --ο οποίος παρουσιάζει τον εαυτό του ως κατακτητή της σύγχρονης εποχής-- κάνει τώρα άλλο ένα βήμα για να διαλύσει την κληρονομιά του κοσμικού χαρακτήρα του τουρκικού κράτους και να αλλάξει την Τουρκία σύμφωνα με το όραμά του. Ο Τούρκος ηγέτης δεν δίνει λόγο σε κανέναν για την αλλαγή. Δηλώνει πως όταν κάποιος λέει πως η απόφαση δεν του αρέσει -και σε πολλούς στο εξωτερικό δεν αρέσει- αυτό σημαίνει ότι επιτίθεται στην εθνική κυριαρχία της Τουρκίας, συμπληρώνει το βρετανικό δίκτυο BBC.

Η μετατροπή της Αγίας Σοφίας ικανοποιεί την κομματική του βάση -ισλαμοσυντηρητικούς- και τους Τούρκους εθνικιστές. Οι επικριτές του επισημαίνουν ότι χρησιμοποιεί το θέμα για να αποσπάσει την προσοχή από την οικονομική κρίση που έχει προκαλέσει στην χώρα η πανδημία της Covid-19.

Ωστόσο πολλοί στη διεθνή κοινότητα επιχειρηματολογούν ότι το μνημείο ανήκει στην ανθρωπότητα, όχι στην Τουρκία, και ότι έπρεπε να παραμείνει άθικτο. Λένε ότι είναι γέφυρα ανάμεσα σε δύο θρησκείες και σύμβολο συνύπαρξης, συνεχίζει το βρετανικό δίκτυο.

Αν και η κίνηση είναι δημοφιλής στις τάξεις των ισλαμοσυντηρητικών υποστηρικτών του προέδρου Ερντογάν, ο πιο διάσημος συγγραφέας της Τουρκίας, ο Ορχάν Παμούκ, δηλώνει στο BBC ότι η απόφαση θα στερήσει από κάποιους Τούρκους την υπερηφάνεια τους που ανήκουν σε ένα κοσμικού χαρακτήρα μουσουλμανικό έθνος.

«Υπάρχουν εκατομμύρια Τούρκοι προσηλωμένοι στον κοσμικό χαρακτήρα του τουρκικού κράτους, όπως εγώ, που υψώνουν τη φωνή τους ενάντια σε αυτό, αλλά οι φωνές τους δεν εισακούονται», σημείωσε σε δήλωσή του στο BBC.

Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μετέτρεψε επισήμως το κορυφαίο αρχιτεκτονικό κόσμημα της Κωνσταντινούπολης, την Αγία Σοφία, από μουσείο σε τζαμί, αναφέρει η βρετανική εφημερίδα The Guardian σε εκτενές της δημοσίευμα.

Ο Ερντογάν υπέγραψε προεδρικό διάταγμα με το οποίο μετατρέπεται το μνημείο αυτό με τον βαρύ συμβολισμό σε μουσουλμανικό χώρο λατρείας σχεδόν αμέσως μετά την ανακοίνωση της απόφασης του κορυφαίου διοικητικού δικαστηρίου της Τουρκίας, υπογραμμίζει η βρετανική εφημερίδα.

Το καθεστώς της Αγίας Σοφίας που έχει περιληφθεί από την UNESCO στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς αποτελεί για δεκαετίες το αντικείμενο διαλόγου χριστιανών, μουσουλμάνων και αυτών που πιστεύουν στην διατήρηση του κοσμικού χαρακτήρα του τουρκικού κράτους, συνεχίζει η Guardian.

Ο Ερντογάν, ο οποίος έχει υπερασπιστεί τις ισλαμικές αξίες κατά τη διάρκεια της 17ετούς παραμονής του στην εξουσία, έθεσε δημοσίως το θέμα πέρυσι σε μια προσπάθεια να αυξήσει την φθίνουσα υποστήριξη στον κυβερνητικό του συνασπισμό, επισημαίνει η Guardian.

Δημοσκόπηση που διενεργήθηκε πρόσφατα από φιλοκυβερνητική εφημερίδα έδειξε ότι το 73% των Τούρκων τάσσεται υπέρ της μετατροπής του μουσείου σε χώρο λατρείας. Ωστόσο άλλη έρευνα που έγινε από το Metropoll έδειξε ότι το 44% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι η μοίρα της Αγίας Σοφίας μπήκε στην ημερήσια διάταξη για να αποσπάσει την προσοχή των ψηφοφόρων από τις οικονομικές πληγές της Τουρκίας, προσθέτει τέλος η βρετανική εφημερίδα.

Το Γερμανικό Πρακτορείο Ειδήσεων (dpa) αναφέρεται επίσης στην τελευταία δημοσκόπηση, για να επισημάνει ότι ο ηγέτης της αξιωματικής αντιπολίτευσης, του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου κατηγόρησε αυτόν τον μήνα τον Ερντογάν ότι «χρησιμοποιεί ως πολιτικό εργαλείο» το θέμα της Αγίας Σοφίας.

Το πρακτορείο Reuters αναφέρει ότι ανατρέποντας ένα από τα πιο συμβολικά βήματα του Ατατούρκ, το οποίο υπογράμμιζε τη δέσμευσή του στον κοσμικό χαρακτήρα του τουρκικού κράτους, ο Ερντογάν ολοκληρώνει το δικό του σχέδιο για την επαναφορά του Ισλάμ σε κεντρική θέση στη δημόσια ζωή, επικαλούμενο τον Σονέρ Τσαγαπτάι, διευθυντή του Turkish Research Program στο Washington Institute for Near East Policy.

«Η Αγία Σοφία είναι το επιστέγασμα της θρησκευτικής επανάστασης του Ερντογάν, η οποία εκτυλίσσεται στην Τουρκία για πάνω από μια δεκαετία», έκρινε ο ίδιος σε δηλώσεις του στο Reuters.

Ο Ερντογάν, νοσταλγός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που επιδιώκει σήμερα να συσπειρώσει την συντηρητική του βάση με φόντο την οικονομική κρίση που έχει προκαλέσει η πανδημία του νέου κορωνοϊού και το δύσκολο περιφερειακό πλαίσιο, είχε ταχθεί πολλές φορές υπέρ της μετατροπής της Αγίας Σοφίας σε τζαμί, μετέδωσε παράλληλα το AFP.

«Η Αγία Σοφία είναι πιθανόν το πιο ορατό σύμβολο του οθωμανικού παρελθόντος της Τουρκίας και ο Ερντογάν το εργαλειοποιεί για να συσπειρώσει τη βάση του και να δείξει το ανάστημά του στους αντιπάλους του τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό», επισήμανε στο AFP ο Άντονι Σκίνερ, στέλεχος της εταιρείας συμβούλων Verisk Maplecroft.

 

Η δήλωση του Γάλλου Υπουργού Εξωτερικών κ. Le Drian σχετικά με την Αγία Σοφία

Τη θλίψη της Γαλλίας για την απόφαση του τουρκικού Συμβουλίου Επικρατείας σχετικά με την τροποποίηση του μουσειακού καθεστώτος της Αγίας Σοφίας και την απόφαση του Προέδρου Ερντογάν εξέφρασε ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Jean-Yves Le Drian

«Η Γαλλία θλίβεται για την απόφαση του τουρκικού Συμβουλίου Επικρατείας σχετικά με την τροποποίηση του μουσειακού καθεστώτος της Αγίας Σοφίας και την απόφαση του Προέδρου Ερντογάν να την τοποθετήσει κάτω από τη δικαιοδοσία της διεύθυνσης θρησκευτικών υποθέσεων» ανέφερε χαρακτηριστικά ο υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας και τόνισε πως «οι αποφάσεις αυτές θέτουν σε αμφισβήτηση μία από τις συμβολικότερες πράξεις της σύγχρονης και κοσμικής Τουρκίας».

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ